Pradżniaparamita

stop miedzi, odlew, cyzelowanie, grawerowanie, złocenie
Mongolia, XVII-XVIII w.
Pradżniaparamita to żeńskie bóstwo personifikujące doskonałą mądrość, najważniejszą właściwość bodhisattwy, "matkę cnót". Jej najważniejszym atrybutem jest księga, poza tym bogini trzyma w rękach różaniec, wazę i wadżrę. Zamknięty od dołu posążek zawiera zwoje z mantrami i woreczki ziół, nadające przedstawieniu sakralny, kultowy charakter.

Czerwona Dakini Naro Khaczenma - thang-ka

płótno, farby mineralne
Tybet, XVIII w.
W buddyzmie wadżrajany obrazy odgrywają niezwykle istotną rolę, związaną z rozbudowanymi technikami wizualizacji podczas praktyk medytacyjnych. Dakini Naro Khaczenma jest jednym z osobistych bóstw (jidamów), wspierających praktykującego na drodze duchowego rozwoju. Jako bóstwo gniewne pomaga w walce z niekontrolowanymi, destruktywnymi siłami umysłu. Na odwrocie thang-ki poszczególnym postaciom przypisane są sylaby odpowiednich mantr, stanowiące formę błogosławieństwa i nadające przedstawieniu moc. W tradycyjnych społecznościach Tybetu czy Mongolii wszelka forma twórczości artystycznej była zarazem działaniem religijnym, podporządkowanym ścisłym kanonom formalnym i rytualnym.
MAP 5069, zakupiona 1979

mongolia

Tybet i Mongolia to pod wieloma względami wspólny krąg kulturowy, połączony tradycją buddyzmu wadżrajany. Łącznie z tego obszaru pochodzi ponad 1000 buddyjskich dzieł sztuki i przedmiotów rytualnych. Większość z nich ma proweniencję mongolską. W skład kolekcji wchodzą liczne obrazy thang-ka i miniatury noszone w osobistych relikwiarzach, posażki, maski. Wśród przedmiotów związanych z kultem buddyjskim szczególnie cenny jest obrzędowy strój lamy z rzeźbionej kości, na uwagę zasługują też bębenki damaru. Specyfikę codziennego życia Mongołów oddają kompletne jurty wraz z wyposażeniem, naczynia użytkowe, elementy uprzęży, a także srebrna biżuteria kobieca i równie ozdobne zestawy pasterskie, noszone przez mężczyzn.

Jurta - ger

drewno, filc, tkaniny
Mongolia, koniec XX w
Przenośne domostwo - jurta (mong. ger) znane jest wielu ludom Azji Środkowej. W formie niezmienionej co najmniej od kilku wieków jest używana także przez współczesnych, koczowniczych Mongołów. Drewniany szkielet jurty kryty jest filcem i płócienną opończą, a wewnątrz tkaninami dekoracyjnymi. Widoczne elementy konstrukcji są rzeźbione i jaskrawo malowane. W zbiorach Muzeum znajduje się siedem kompletnych jurt, z czego dwie z meblami i wyposażeniem.