Pradżniaparamita

stop miedzi, odlew, cyzelowanie, grawerowanie, złocenie
Mongolia, XVII-XVIII w.
Pradżniaparamita to żeńskie bóstwo personifikujące doskonałą mądrość, najważniejszą właściwość bodhisattwy, "matkę cnót". Jej najważniejszym atrybutem jest księga, poza tym bogini trzyma w rękach różaniec, wazę i wadżrę. Zamknięty od dołu posążek zawiera zwoje z mantrami i woreczki ziół, nadające przedstawieniu sakralny, kultowy charakter.

Czerwona Dakini Naro Khaczenma - thang-ka

płótno, farby mineralne
Tybet, XVIII w.
W buddyzmie wadżrajany obrazy odgrywają niezwykle istotną rolę, związaną z rozbudowanymi technikami wizualizacji podczas praktyk medytacyjnych. Dakini Naro Khaczenma jest jednym z osobistych bóstw (jidamów), wspierających praktykującego na drodze duchowego rozwoju. Jako bóstwo gniewne pomaga w walce z niekontrolowanymi, destruktywnymi siłami umysłu. Na odwrocie thang-ki poszczególnym postaciom przypisane są sylaby odpowiednich mantr, stanowiące formę błogosławieństwa i nadające przedstawieniu moc. W tradycyjnych społecznościach Tybetu czy Mongolii wszelka forma twórczości artystycznej była zarazem działaniem religijnym, podporządkowanym ścisłym kanonom formalnym i rytualnym.
MAP 5069, zakupiona 1979

mongolia

Tybet i Mongolia to pod wieloma względami wspólny krąg kulturowy, połączony tradycją buddyzmu wadżrajany. Łącznie z tego obszaru pochodzi ponad 1000 buddyjskich dzieł sztuki i przedmiotów rytualnych. Większość z nich ma proweniencję mongolską. W skład kolekcji wchodzą liczne obrazy thang-ka i miniatury noszone w osobistych relikwiarzach, posażki, maski. Wśród przedmiotów związanych z kultem buddyjskim szczególnie cenny jest obrzędowy strój lamy z rzeźbionej kości, na uwagę zasługują też bębenki damaru. Specyfikę codziennego życia Mongołów oddają kompletne jurty wraz z wyposażeniem, naczynia użytkowe, elementy uprzęży, a także srebrna biżuteria kobieca i równie ozdobne zestawy pasterskie, noszone przez mężczyzn.

Jurta - ger

drewno, filc, tkaniny
Mongolia, koniec XX w
Przenośne domostwo - jurta (mong. ger) znane jest wielu ludom Azji Środkowej. W formie niezmienionej co najmniej od kilku wieków jest używana także przez współczesnych, koczowniczych Mongołów. Drewniany szkielet jurty kryty jest filcem i płócienną opończą, a wewnątrz tkaninami dekoracyjnymi. Widoczne elementy konstrukcji są rzeźbione i jaskrawo malowane. W zbiorach Muzeum znajduje się siedem kompletnych jurt, z czego dwie z meblami i wyposażeniem.

Nasi rodacy w Mongolii

• 22 VII - XI 1246 - wrocławski franciszkanin, z pochodzenia Wielkopolanin Benedykt Polak jako poseł papieża przybywa do Karakorum. Pierwszy rodak w tym kraju. 24 VIII obserwuje koronację chana Kujuka. 11 XI przyjęty na audiencji w Karakorum.

Варшавын өдрүүд: Повшений цэцэрлэг

Хүү маань “Зайсангийн ам” гараад ирье гэв. Бид хоёрт одоогоор хийх ажил байхгүй тул би ч дуртай зөвшөөрөв. Үнэхээр л Улаанбаатарт бол Зайсан толгой руу явж байгаа юм шиг урд зүг зүглэв. Варшав хотын урд зах аж. Барилга бариагүй үлдсэн талбай нэлээд байна. Хотын ерөнхий төлөвлөгөөгөөр хотын хөгжлийн нөөц газар гэж байдаг юм байна. Түүнийг хэн нэгэн мөнгөтэй хүн аваад хашаа татчихдаггүй бололтой. Харин хотын ерөнхий төлөвлөлтийн дагуу бодитой хөтөлбөр боловсруулсан групп эрхийг авдаг байна. Тиймээс нөөц газар Варшавын урд хэсэгт нэлээд үзэгдэнэ.

Варшавын өдрүүд: Жүрик буюу талхан доторх цагаан ш...

Өглөө эрт 7 цагт явна гэсэн тул 5 цаг хагаст босов. Хүү унтаж байна. Намайг 6 цаг хагаст сэрээнэ гэсэн хүн өөрөө сэрэх арай болоогүй бололтой. Би ороо хурааж, ширээн дээрх номуудаа хүүгийн бэлтгэж өгсөн номын тавиурт эгнүүлэн өрөв. Тэгээд усанд орж биеэ бэлтгэв. Батжаргалтай хамт Дорота явах юм байна. Энэ польш эмэгтэй олон жилийн турш Байгалмаатай хамт ажиллаж буй найдвартай түнш юм. Би энд ирснээсээ хойш түүнтэй уулзаагүй бөгөөд уг нь тэднийх айл хөршүүд билээ. Тэрбээр миний ээж, дүү нарыг андахгүй сайн мэднэ. Би түүнтэй урд өмнө тухтай уулзаж байсангүй. Намайг сая ирэхэд гэрийнхээ цонхоор харсан гэх бөгөөд “Батаагийн аав гэхээр хөгшин хүн байх гэсэн залуу хүн байна” гэж Байгалмаад ярьсан байсан.
Батжаргал гэрээсээ гарч би зам дагуу тосч зогсов. Тэгээд л бид гурав зам нийлж Варшав хотоос 150 км зайтай мужийн төв хот руу давхив.